Na terenie kaszubskiego Wyczechowa znajduje się zabytek archeologiczny dotyczący dziejów Pomorza sprzed dwóch tysięcy lat!
Prastare kurhany i ustawione w kręgi kamienie przypominają o Gotach, którzy u schyłku starożytności odegrali w europejskich dziejach ważną rolę.
Kamienne kręgi w Trątkownicy
Skąd dźwięczna nazwa Trątkownica? Charakterystyczne słowo nawiązuje do dawnej Trątkowej Karczmy, prowadzonej przez gospodarza o przezwisku Trątek. Trątkownica stanowi północno-wschodnią część miejscowości Wyczechowo w gminie Somonino.
Kamienne wesele w Trątkownicy
Tutejsi mieszkańcy od dawna znali kamienne kręgi i tłumaczyli ich powstanie legendarnym przekazem. Z kościoła wyjechał weselny orszak i bez pośpiechu sunął w stronę szlacheckiego dworu.
Przejazd znacząco się opóźniał, zniecierpliwione kucharki chóralnie więc wykrzyczały „Abyście się wszyscy w kamień zamienili!”. Chwilę później jadący przez las orszak zastygł w kamiennym bezruchu i tak trwa do dzisiejszych czasów…
Goci w Trątkownicy
W rzeczywistości ukryte w lesie kręgi i kurhany przypominają o Gotach, którzy dwa tysiące lat temu rozwinęli osadnictwo na pomorskich terenach. Goci przybyli z południowej Skandynawii, na Pomorzu pojawili się pod koniec I wieku naszej ery.
Archeologowie znali temat kamiennych kręgów w Trątkownicy, przez długi czas brakowało jednak impulsu do rozpoczęcia dokładnych badań. W 1970 roku dwaj wybitni archeologowie – Ryszard Wołągiewicz z Muzeum Narodowego w Szczecinie i Mirosław Pietrzak z Muzeum Archeologicznego w Gdańsku zweryfikowali i oznaczyli stanowisko w trątkownickim lesie.
Osiem lat później rozpoczęły się systematyczne badania pod kierunkiem Magdaleny Mączyńskiej z Uniwersytetu Jagiellońskiego, potem Uniwersytetu Łódzkiego. Prace z przerwami trwały aż do 2015 roku.
W ich trakcie opisano pięć dużych kurhanów z wieńcami kamiennymi, trzy kręgi oraz ok. 130 grobów. W pochówkach męskich nie znaleziono broni, co całkowicie zgadza się z gockim obrzędem pogrzebowym. Natomiast w pochówkach kobiecych odnaleziono spore ilości brązowej biżuterii.
Zobacz też – Kamienne kręgi w Węsiorach
Miejsce było użytkowane przez ok. 150 lat i służyło przede wszystkim plemiennym naradom, sprawowaniu sądów i podejmowaniu ważnych decyzji. Funkcje cmentarne pojawiły się dopiero pod koniec obecności Gotów na tym terenie.
Gocka osada działała zapewne w pobliżu, ale ze względu na gęste zalesienie jej lokalizacja jest bardzo trudna. W pobliskim bagienku znaleziono za to ul z czasów gockiego osadnictwa.
Co się stało z Gotami?
Ostatecznie wschodniogermańscy Goci opuścili tereny Pomorza i w powolnej wędrówce przesuwali się w kierunku południowo-wschodnim. Zatem w stronę Bałkanów i czarnomorskich stepów. Tam już od III wieku n.e. nękali tereny Cesarstwa Rzymskiego i w pewnym stopniu przyczynili się do upadku tej starożytnej potęgi.
Goci rozdzielili się na dwie bliskie sobie grupy etniczne. Ostrogoci pod wodzą Teodoryka Wielkiego opanowali Italię, ich państwowość przetrwała kilkadziesiąt lat i upadła pod naporem wojsk bizantyjskich. Natomiast Wizygoci zajęli południową Galię, następnie przemieścili się do Hiszpanii. Ich państwo upadło na początku VIII wieku wskutek ekspansji arabskiej. Po tych zawirowaniach Goci rozpuścili się w tyglu otaczających ich kultur i ludów. Na obszarze Półwyspu Krymskiego gockie enklawy językowe przetrwały aż do XVI wieku!
Goci ostatecznie zeszli z dziejowej sceny. Przetrwały po nich słowa używane do dzisiaj oraz kamienne kręgi rozsiane w lasach wschodniej części Europy.
