W tym roku przypada 300. rocznica urodzin Daniela Chodowieckiego, który zapisał się w historii jako wybitny artysta gdańskiego pochodzenia.
Daniel Chodowiecki (1726-1801) zrezygnował z wygodnie zapowiadającej się kupieckiej kariery i kolejnych kilkadziesiąt lat życia poświęcił artystycznym zainteresowaniom. I w tej niełatwej dziedzinie zyskał wielkie sukcesy i uznanie.
Daniel Chodowiecki. Artysta z epoki oświecenia
Daniel Chodowiecki urodził się w Gdańsku, nieprzypadkowo więc gdańskie Muzeum Narodowe posiada największą kolekcję dzieł tego znakomitego artysty.
Jego matka była francuską hugenotką, natomiast ojciec pochodził z wielkopolskiej szlachty. Młody Daniel Chodowiecki wyjechał na praktykę kupiecką do Berlina. Tam również zgłębiał tajniki malarskiej sztuki w prywatnej akademii Christiana Rodego. Początkowo próbował swych sił w malarstwie, szybko jednak poświęcił się grafice w technice akwaforty.
Wielkie uznanie przyniosły mu ilustracje do książek, które w późniejszych opiniach znacząco zwiększały czytelnictwo wydawanych publikacji.
Daniel Chodowiecki był znakomitym obserwatorem społecznych zachowań i codziennego życia. Jego grafiki stanowią więc wspaniałe źródło do studiów i rozważań nad oświeceniową epoką.
Daniel Chodowiecki. Rodzina oświecona
Wystawa w Oddziale Sztuki Dawnej prezentuje dzieła artysty dotyczące tematyki życia rodzinnego. W tych czasach tracił na znaczeniu model rodzinny oparty o kalkulację, interes majątkowy, dynastyczny i prawny. Do głosu z wolna dochodziły uczucia, wspólnie wyznawane poglądy i wartości. Natomiast ojciec z surowego nauczyciela zmieniał się w życzliwego przewodnika, cierpliwie przygotowującego do wyzwań dorosłego życia.
Daniel Chodowiecki ten zmieniający się charakter rodziny doskonale uchwycił. Na wystawie zobaczyć można kilkadziesiąt grafik dotyczących rodzinnego życia. Warto zwrócić uwagę na przedstawienia dzieci, epoka Oświecenia przyniosła zrozumienie dla wielkiego znaczenia pierwszych lat życia. Natomiast ilustracje do kalendarza getyńskiego ciekawie wyjaśniają powody i skutki zawierania małżeństw.
Daniel Chodowiecki w cyklu „Osiem i pół tygodnia”
Artysta nie zapomniał o swoim pochodzeniu i w niektórych listach wyraźnie podkreślał polskie korzenie. Dziejom Rzeczypospolitej poświęcił też kilka cykli artystycznych.
W 1773 roku po trzydziestoletniej przerwie pojawił się w Gdańsku. Popularność jego osoby i dosłowny zalew rysunkowych zleceń wydłużyły pobyt z planowanych dwóch tygodni do prawie dwóch miesięcy. Ciekawym podsumowaniem tej wizyty jest opracowanie „Daniela Chodowieckiego dziennik z podróży do Gdańska z 1773 roku”.
Tytuł muzealnego cyklu „Osiem i pół tygodnia” wynika z charakteru prezentowanych dzieł sztuki, które ze względu na ograniczenia konserwatorskie mogą być pokazywane nie dłużej niż dwa miesiące.
W 2026 roku Daniel Chodowiecki aż czterokrotnie zagości w tym ciekawym cyklu wystawienniczym:
Daniel Chodowiecki. Rodzina oświecona (6 marca – 3 maja 2026)
Daniel Chodowiecki. Dokumentalista epoki (8 maja – 5 lipca 2026)
Daniel Chodowiecki. Ilustrator moralista (10 lipca – 6 września 2026)
Daniel Chodowiecki. Nauka, edukacja, reformy (11 września – 1 listopada 2026).
Natomiast w lipcu w obchody 300. rocznicy urodzin artysty włączy się Muzeum Gdańska.
Niezwykły dorobek Daniela Chodowieckiego
W dorobku tego nadzwyczaj pracowitego artysty ponad dwa tysiące sztychów wykonanych głównie w technice akwaforty.
Twórczość Daniela Chodowieckiego ciekawie oddziaływała na kolejne stulecia. Jego dziełami inspirował się Johann Wolfgang Goethe, a kilkadziesiąt lat później Günter Grass – urodzony w Gdańsku laureat literackiej Nagrody Nobla.
Na tym nie koniec. Scenografia do filmu Stanleya Kubricka „Barry Lyndon” powstała z inspiracji grafikami Chodowieckiego i doczekała się wyróżnienia nagrodą Oscara.
Prace artysty odegrały też ważną rolę w badaniach nad zmianami gdańskich wnętrz mieszczańskich.
Zobacz też – iPad 11 z Apple Pencil – nowoczesne narzędzie do pracy i nauki
Wystawa „Daniel Chodowiecki. Rodzina oświecona” będzie dostępna do 3 maja 2026 roku.
