W pobliżu miejscowości Węsiory znajduje się archeologiczny zabytek, przypominający o przedsłowiańskich dziejach Pomorza Gdańskiego. Obszar określany jest niekiedy mianem polskiego Stonehenge i dotyczy okresu sprzed prawie dwóch tysięcy lat!
Opisywany rezerwat archeologiczny sąsiaduje z malowniczym Jeziorem Długim, zatem miejsce z wielu powodów warto odwiedzić.
Kamienne kręgi w Węsiorach
Przez przestrzeń rezerwatu prowadzi piesza trasa PTTK Szlak Kamiennych Kręgów, który łączy kilka podobnych miejsc na Pomorzu Gdańskim.
Rezerwat archeologiczny „Kamienne Kręgi” przypomina o Gotach i Gepidach – wschodniogermańskich plemionach, które na początku naszej ery zamieszkiwały południowe wybrzeże Bałtyku.
Na terenie rezerwatu zobaczyć można cztery kręgi ustawione z półtorametrowych kamieni. Trzy kręgi zachowały się w bardzo dobrym stanie, czwarty jest niekompletny, według niektórych badaczy – jego budowa nie została dokończona.
Miejscowa ludność od dawna znała ten tajemniczy teren, brakowało jednak naukowego wyjaśnienia leśno-kamiennej zagadki. Stąd legendy o olbrzymich stolemach dzięki którym miały powstać kamienne kręgi czy też Krzyż Jezior Wdzydzkich w okolicy Kościerzyny.
Kamienne kręgi w Węsiorach pełniły przede wszystkim funkcje społeczne, stanowiły miejsce narad plemiennych, sprawowania sądów, być może też obserwacji astronomicznych.
W tej tajemniczej przestrzeni znaleziono też 20 kurhanów i około 140 grobów. Według badaczy funkcje pogrzebowe pojawiły się dopiero później.
Byli sobie Goci
Naukowe znaczenie kamiennych kręgów w Węsiorach zrozumiano dopiero w latach trzydziestych ubiegłego stulecia. Szeroko zakrojone badania archeologiczne przeprowadzono dwadzieścia lat później. W ich trakcie przebadano groby ciałopalne i szkieletowe, w których odnaleziono sporo biżuterii i przedmiotów użytkowych. Znaleziska zobaczyć można w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku.
Kim byli wspomniani już wielokrotnie Goci i Gepidzi? Jak wyżej zarysowano – plemionami wschodniogermańskimi, które na początku naszej ery opuściły swoje siedziby w południowej Skandynawii i w okolicy ujścia Odry znalazły punkt zaczepienia na południowym wybrzeżu Bałtyku. Następnie przemieściły się na Pomorze Wschodnie, gdzie nastąpiła ich osadnicza konsolidacja i dłuższy kontakt z lokalną ludnością i kulturą.
Goci zachowali swoją odrębną tożsamość, ślady ich osadnictwa są dzisiaj opisywane mianem kultury wielbarskiej.
W III wieku naszej ery Goci podjęli wędrówkę w kierunku naddnieprzańskich stepów i wybrzeży Morza Czarnego. Najpierw dotkliwie dali się we znaki Cesarstwu Rzymskiemu, potem w końcowym rozdziale starożytnych dziejów zapisali się jako twórcy państwa ostrogockiego w Italii oraz wizygockiego w Hiszpanii.
Kamienne kręgi na Pomorzu Gdańskim
Pozostały po nich zagadkowe kręgi oraz słowa, którymi posługujemy się do dzisiaj: chleb, chlew, kocioł, lichwa, miecz i kilka innych. Według językoznawców w naszej mowie funkcjonuje dwadzieścia kilka słów gockiego pochodzenia. Goci przetrwali też w pamięci potomnych, stąd wtórne odwołania do tej grupy, choćby w postaci określenia gotyckiego nurtu architektury.
Od 1958 roku Kamienne Kręgi w Węsiorach funkcjonują jako rezerwat przyrody. Na kamiennych głazach występuje bowiem 86 cennych gatunków porostów.
Na terenie Pomorza Gdańskiego zobaczyć można podobne zabytki w kilku innych lokalizacjach. Turystyczną uwagę przyciągają kamienne kręgi w Odrach, warto też zobaczyć kamienne kręgi w Leśnie i Trątkownicy.
Ułożone z kamieni przyciągają aurą nieznanego i tajemnicy, dlatego zabytki cieszą się sporym turystycznym zainteresowaniem.
