Trzecia wystawa z cyklu „Człowiek i rzeka” opowiada o znaczeniu końcowego odcinka Wisły i zagrożeniach wpisanych w sąsiedztwo najdłuższej polskiej rzeki.
Muzeum Wisły w Tczewie zaprasza! Wystawę „Mieszkańcy Żuław mogą spać spokojnie. Regulacje delty Wisły z XIX i XX wieku” oglądać można do 30 sierpnia 2026 roku.
Regulacja Wisły na muzealnej wystawie
Wisła odegrała doniosłą rolę w historii i gospodarczym rozwoju ziem polskich. Przysparzała też wielu trosk i zagrożeń, stąd trwające przez wiele stuleci próby jej regulacji, definitywnego zażegnania powodziowego zagrożenia.
Wystawa w tczewskim Muzeum Wisły pasjonująco opowiada o złożonej relacji z najdłuższą polską rzeką. Archiwalne grafiki i fotografie przedstawiają skutki powodzi, uwagę przyciąga autentyczne wyposażenie strażnicy wałowej.
Prawdziwy unikat stanowi najstarszy kamień wysokiej wody, który został znaleziony w trakcie gruntownego remontu gdańskiego Żurawia.
Opisywana ekspozycja opowiada więc o codziennym życiu w warunkach stałego zagrożenia powodziowego. Następnie o podjętych próbach opanowania królowej polskich rzek. Zatem o koncepcjach, dokonaniach inżynierów i budowniczych pracujących przy regulacji delty wiślanej.
Regulacja delty Wisły
Ich zasługą była budowa wałów przeciwpowodziowych, śluz, tam i przepustów. Niektóre ramiona wiślane odcinano, w innych miejscach podejmowano próby wyprostowania i skrócenia biegu rzeki. Pracy i to w syzyfowym niemal wydaniu – przez długie lata nie brakowało.
Na wystawie zobaczyć można przegląd koncepcji i podjętych działań. Ukoronowaniem tych starań stała się budowa Przekopu Wisły, która dobiegła końca w 1895 roku i wydawałoby się definitywnie odsunęła powodziowe zagrożenie.
Dzięki poprowadzonym z rozmachem działaniom – mieszkańcy Żuław mogą spać spokojnie. Na pewno? Przyroda stanowi złożony system naczyń połączonych. Ograniczona w jednym miejscu – prędzej czy później upomina się o swoje w innej, nieodległej jednak lokalizacji.
Wystawę zamyka dyskusja na temat regulacji Wisły. Jeszcze do niedawna ingerencja w przebieg rzeki była symbolem cywilizacyjnego postępu, jednak od pewnego czasu przy tym temacie stawiane są znaki zapytania.
Wisła – wielkie znaczenie, wielkie zagrożenie
Wisła fascynuje od wielu stuleci. Jej znaczenie w polskiej historii jest niemożliwe do przecenienia. Wiślany nurt stanowił oś, wzdłuż której ukształtowała się polska tożsamość. Jako arteria komunikacyjna rzeka przyczyniła się do gospodarczego rozkwitu szlacheckiej Rzeczypospolitej i również wielkiego znaczenia portowego Gdańska.
Wisła była też źródłem wielkich zagrożeń i w konsekwencji wielu klęsk powodziowych. Wielka powódź z wiosny 1829 roku przyniosła nawet powstanie tymczasowego ujścia na terenie gdańskiego Brzeźna. Skutkiem kolejnej z 1840 roku było powstanie Wisły Śmiałej, która do dzisiaj rozdziela dzielnicę Górki na dwie części. I wreszcie katastrofalna powódź z 1888 roku dała impuls do budowy wspomnianego wyżej Przekopu Wisły.
Muzeum Wisły w Tczewie
Prezentowane na wystawie eksponaty pochodzą ze zbiorów: Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku, Muzeum Żuławskiego w Nowym Dworze Gdańskim, Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie, Muzeum Architektury Uniwersytetu Technicznego w Berlinie, Muzeum Archeologiczno – Historycznego w Elblągu, Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk oraz Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych.
Muzeum Wisły działa w budynku dawnej fabryki gazomierzy. Wystawa główna fascynująco opowiada o znaczeniu Wisły w polskiej i europejskiej historii. Kolejne wystawy czasowe poszerzają prezentację tej złożonej i fascynującej tematyki.
Przy współpracy z Multisub
