Wystawy

Wystawa Wielcy Oliwianie

InfoGdansk
23 października, 2026
Antoni Abraham na wystawie Wielcy Oliwianie.
Zdjęcie: Antoni Abraham na wystawie Wielcy Oliwianie.

Aż do końca grudnia obejrzeć można wystawę o Wielkich Oliwianach – zasłużonych mieszkańcach tej interesującej dzielnicy. Oliwa funkcjonuje w gdańskich granicach od stu lat, od 1926 roku. Zarówno wcześniej, jak i później w tej przestrzeni żyły osoby o wielkich zasługach dla lokalnej społeczności,. miasta, a nawet świata.

Organizatorem wystawy są Fundacja Wspólnota Gdańska oraz Oliwski Ratusz Kultury.

Wystawa Wielcy Oliwianie

Plansze z przedstawieniem wybitnych mieszkańców Oliwy zostały rozwieszone na ogrodzeniu Parku Oliwskiego od strony ul. Opata Jacka Rybińskiego. Patron tej ulicy też został ujęty na opisywanej wystawie. Jacek Rybiński był wybitnym opatem oliwskiego zgromadzenia cystersów, tej właśnie postaci zawdzięczamy powstanie słynnych organów oliwskich czy też wspaniałą aranżację pobliskiej parkowej przestrzeni.

Wystawa obejmuje 27 postaci. Z innych znakomitości wymienić można Artura Schopenhauera, którego dorobek wywarł wielki wpływ na rozwój filozofii. Natomiast jego matka Joanna Schopenhauer uznawana jest za pierwszą zawodową literatkę na ziemiach niemieckich. Jej „Gdańskie wspomnienia młodości” niczym wehikuł czasu przenoszą w realia XVIII-wiecznego Gdańska. Antoni Abraham jako niestrudzony działacz i patriota przez wiele lat zabiegał o polską tożsamość Pomorza. Lech Wałęsa zapisał się w historii jako przywódca strajku z 1980 roku, przewodniczący „Solidarności” oraz laureat Pokojowej Nagrody Nobla.

Wybitnych postaci w oliwskich dziejach pojawiło sie znacznie więcej i nie sposób wszystkie pokazać na ograniczonej przestrzennie wystawie. Taką osobistością był na przykład Michał Antoni Hacki – prężny oliwski opat, a z zamiłowania deszyfrant i prekursor polskiego dekryptażu.

Wystawa Wielcy Oliwianie zbiega się z z 100. rocznicą włączenia Oliwy w administracyjne granice Gdańska.

Oliwa – od stu lat w gdańskich granicach

Kasata klasztoru cysterskiego przez władze pruskie nie zakończyła historii Oliwy.  Możliwości dalszego rozwoju nie brakowało – na rozległym obszarze funkcjonowały folwarki oraz młyńskie zakłady. Na przełomie XIX i XX wieku Oliwa działała na prawach gminy miejskiej i wielce prawdopodobnie z tej formuły narodziłoby się nienależne miasto.

Tak się jednak nie stało. Finansowe malwersacje oliwskich władz doprowadziły do budżetowej katastrofy. Pokrycie deficytu zadeklarowały władze pobliskiego Gdańska. Cena pomocy była wysoka – włączenie Oliwy w gdańskie granice.

Oliwa została więc przyłączona do Gdańska w 1926 roku. Administracyjne zmiany otworzyły przed Oliwą nowe możliwości rozwoju, aczkolwiek jeszcze długo odczuwano żal z powodu utraconej samodzielności. Jeszcze po II wojnie światowej na krótko odżyła koncepcja Oliwy jako niezależnego ośrodka miejskiego.

I tak sto lat minęło… Wystawa Wielcy Oliwianie przypomina o dorobku znakomitych mieszkańców, również o historii i znaczeniu tej interesującej gdańskiej dzielnicy.