Strzelista wieża tego kościoła od ponad dwustu lat stanowi charakterystyczny motyw oruńskiej panoramy.
Bryła świątyni malowniczo zamyka oś ulicy Gościnnej, która z racji nagromadzenia cennych historycznie budynków jest często określana mianem „oruńskiej Starówki”.
O jakiej świątyni mowa? O kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa i św. Jana Bosko z gdańskiej Oruni.
Oruńskie kościoły
Już w XV stuleciu na terenie wsi Orunia znajdowała się kaplica działająca prawdopodobnie pod wezwaniem św. Jerzego. Po rozbudowie została przejęta przez miejscowych luteran i niedługo potem zniszczona podczas wojny Gdańska z Rzeczpospolitą.
Zobacz więcej – Sąd królewski ogłosił banicję miasta Gdańska
W trakcie odbudowy kaplicę powiększono do rozmiarów kościoła. Świątynia działała pod wezwaniem św. Jerzego, lokalni luteranie wcale nie stronili od patronatu niektórych świętych.
Oruński kościół doświadczył dewastacji podczas działań potopu szwedzkiego (1656 r.) oraz kilkadziesiąt lat później (1734) w trakcie oblężenia Gdańska przez wojska rosyjskie. Rosjanie wrócili w 1813 roku i tego kolejnego oblężenia oruńska świątynia nie przetrwała. Schyłek epoki napoleońskiej przyniósł miastu wiele zniszczeń, których skutki Gdańsk odczuwał przez kolejnych kilkadziesiąt lat.
Pierwsza neogotycka świątynia
Po powrocie Gdańska pod pruskie panowanie szybko podjęto temat budowy nowego oruńskiego kościoła. Jednak projekty opracowane przez architekta miejskiego Carla Samuela Helda nie zyskały akceptacji berlińskich urzędników. W uzasadnieniu kolejnych odmów wskazywano na zbyt wysokie koszty budowy. Być może przyczyną była też klasycystyczna stylizacja architektoniczna, nie pasująca do historycznej polityki państwa pruskiego.
Po interwencji oruńskiej rady kościelnej u króla Fryderyka Wilhelma III – projekt nowej świątyni opracował Karl Friedrich Schinkel, który chętnie odwoływał się do gotyckich (poniekąd krzyżackich) motywów architektury.. Kolejna oruńska świątynia powstała w latach 1820-1823 i była pierwszym neogotyckim kościołem w okolicy Gdańska.
Poświęcenie nowego kościoła odbyło się 5 października 1823 roku. Powstał więc neogotycki kościół nakryty dwuspadowym dachem z wysoką na 43 metry strzelistą wieżą.
Wierni korzystali również z drewnianych empor, a oprawę nabożeństw podkreślał instrument organowy ufundowany przez Friedricha Augusta Hoenego – bogatego kupca i między innymi właściciela pobliskiego Parku Oruńskiego. Harmonię wnętrza udanie podkreślało drewniane sklepienie gwiaździste.
Salezjanie z gdańskiej Oruni
Kościół doświadczył uszkodzeń pod koniec II wojny światowej, ale zasadniczo świątynia przetrwała i wkrótce potem została objęta przez księży z Towarzystwa św. Franciszka Salezego, czyli salezjanów. Nastąpiła też zmiana patrona, świętego Jerzego zastąpiło wezwanie Najświętszego Serca Pana Jezusa.
Salezjanie od XIX wieku ewangelizują środowiska trudne pod względem społecznym. W powojennej i również późniejszej Oruni takich duszpasterskich wyzwań było znacznie więcej niż sporo.
Na szczęście zapału, energii i wytrwałości również nie brakowało. Wielkim sukcesem stały się zawody i konkurencje objęte organizacyjną opieką Salezjańskiej Organizacji Sportowej. W piłkarskiej Lidze Salezjańskiej występowali (zazwyczaj nieoficjalnie) nawet przyszli reprezentanci Polski. Salezjańskie propozycje sportowe pokazywały, że można sensownie i twórczo pożytkować czas. Liga Salezjańska przyciągała drużyny z całego Gdańska, czym społecznie integrowała Orunię z resztą miasta.
Oruńscy salezjanie prowadzą również Oratorium, czyli otwartą placówkę wychowawczą dla dzieci i młodzieży.
Parafia św. Jana Bosko
Początkowo salezjanie podlegali pod parafię św. Ignacego z pobliskich Starych Szkotów, ale w 1972 roku uzyskali niezależność. W latach 70-tych ubiegłego stulecia nastąpiła też zmiana sakralnego wystroju świątyni i jego dostosowanie do wytycznych posoborowych. Wewnątrz kościoła pojawiły się więc metaloplastyczne rzeźby Wawrzyńca Sampa – znakomitego rzeźbiarza, którego dzieła znajdują się między innymi w kościele św. Brygidy w Gdańsku.
W głównym ołtarzu oruńskiej świątyni zobaczyć można kompozycję krzyża w aureoli z wizerunkami świętych bliskich zakonowi salezjanów. Natomiast ołtarze boczne przedstawiają Matkę Bożą oraz św. Jana Bosko – założyciela salezjańskiego zgromadzenia.
W 1994 roku została powołana parafia św. Jana Bosko, który od tej pory jest współpatronem opisywanej świątyni.
Oruński kościół malowniczo akcentuje przestrzeń ulicy Gościnnej, przy której zobaczyć można kilka ciekawych i przy tym mniej znanych zabytków. Pobliska Kuźnia Oruńska stanowi najmniejszy dom podcieniowy w żuławskim regionie. Natomiast neogotycki Ratusz Oruński po udanej renowacji stał się miejscem integracji lokalnej społeczności.
