Zabytki

Kościół Bożego Ciała

InfoGdansk
Kwiecień 3, 2016
Podziel się
Kościół Bożego Ciała uniknął zniszczeń II wojny światowej
Zdjęcie: Kościół Bożego Ciała uniknął zniszczeń II wojny światowej

To stosunkowo mało znana świątynia, ale ze względu na ciekawą historię i autentyczne wyposażenie zasługuje na szczególną uwagę. Pierwsza wzmianka o działającym w pobliżu szpitalu pochodzi z XIV stulecia, źródła z 1385 roku wymieniają też kościół Heiliige Leichnam, czyli pod wezwaniem Bożego Ciała. Na bazie tej gotyckiej kaplicy powstało prezbiterium późniejszej świątyni.

Kościół ciekawie wpisał się w burzliwe początki gdańskiej reformacji, na pobliskim cmentarzu Jakub Hegge (1522) wygłaszał pierwsze luterańskie kazania. Przez wiele stuleci świątynia funkcjonowała jako szpitalny obiekt sakralny. Podczas wojny Gdańska z Batorym (1577) kościół został zdewastowany. Pod koniec XVII stulecia przeprowadzono rozbudowę świątyni, prace wykonano według projektu i nadzoru Bartłomieja Ranischa, ówczesnego budowniczego miejskiego. Niedługo potem do świątyni dobudowano dwa domki, do dzisiaj malowniczo oparte o zachodnią ścianę kościoła. Świątynia bez większych zniszczeń przetrwała dramatyczną dla miasta wiosnę 1945 roku. W 1974 roku obiekt został objęty przez Polsko-Katolicki Kościół Narodowy.

Wewnątrz świątyni kapitalna kompozycja autentycznego wyposażenia sakralnego. W barokowym ołtarzu głównym obraz „Ukrzyżowanie” autorstwa Andreasa Stecha, cierpiący Chrystus został przedstawiony na tle miasta Gdańska. Malowidło to rekonstrukcja wykonana z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Gdańska. Na suficie autentyczne malowidło Fryderyka Falckenbecka z 1709 r., przedstawia „Wniebowstąpienie Chrystusa (Mojżesza z Dekalogiem)”. Po stronie prawej zdekompletowany prospekt organowy z 1766 roku, w nim herby donatorów kościoła i szpitala, m.in. Daniela Gralatha, Karola Groddecka i Eduarda Conradiego.

Warty uwagi jest też fragment zdobionej empory z wyraźnie widocznym herbem Gdańska. Ten miejski znak heraldyczny nawiązuje do dawnego patronatu Rady Miasta nad funkcjonowaniem szpitala i opisywanego kościoła. Zachowały się też płyty nagrobne oraz autentyczne, numerowane ławki.

Do południowej części świątyni przylega ambona zewnętrzna, to jedyne takie sakralne dzieło w Gdańsku. W górnej części znajdował się pelikan kamiący pisklęta, to bardzo popularny w luteraniźmie symbol Chrystusa. Stan ambony niepokojący.

Kościół bez większych zniszczeń przetrwał tragiczną dla Gdańska wiosnę 1945 roku. Na przełomie lat 60-tych i 70-tych ubiegłego stulecia w świątyni przeprowadzono szeroko zakrojone prace konserwatorskie. W roku 1974 zabytek przekazano na rzecz Polsko-Katolickiego Kościoła Narodowego, w związku z tym w pewnym stopniu zmieniono aranżację wewnętrznego wystroju.

W bezpośrednim otoczeniu świątyni mnóstwo ciekawych odniesień do przeszłości Gdańska, to na przykład stare (niestety zdewastowane) obiekty dawnego zespołu szpitalnego, samotny nagrobek rodziny Klawitterów oraz bogaty w symbolikę Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy.


 

InfoGdansk
InfoGdansk – portal gdański z nawiązaniami do historii i turystycznych atrakcji regionu. To przedłużenie przewodnickiej aktywności gdansktur.pl