Zabytki

Brama Zielona

InfoGdansk
2 marca, 2016
Podziel się
Zdjęcie: To jedyna renesansowa gdańska brama wodna

Ten pałacowy w formie budynek powstał w latach 1564-1568. Całkowitej pewności nie ma, ale uznaje się, że przy budowie wielkiego obiektu zaangażowani byli mistrzowie Regnier z Amsterdamu i Hans Kramer z Drezna. Wcześniej w pobliżu funkcjonowała brama Kogi, jednak w XVI wieku nie spełniała już zadań obronnych, a jej surowy  wygląd raził poczucie estetyki bogatego patrycjatu, dlatego bramę rozebrano.

Królewska kwatera

Krótko po zakończeniu prac budowlanych budynek przeznaczono na potrzeby kwaterunkowe polskich królów, jednak żaden monarcha nie zaryzykował noclegu w tym miejscu. Przeszkadzały zapewne zapachy i hałasy portowego otoczenia, królom rzeczywiście należały się bardziej wyszukane kwatery. Nie bez znaczenia też pewnie było działanie miejskiej wagi, zainstalowanej w bramnym przyziemiu.

Brama została zbudowana z nietypowych rozmiarowo cegieł, które w roli balastu były do Gdańska przywożone przez statki holenderskie. Gdańsk uchodził za miasto bardzo bogate, nie przeszkadzało to mieszczanom w wykorzystywaniu darmowego materiału budowlanego. Nazwa bramy nawiązuje do pobliskiego Mostu Zielonego, który ze względu na wszechobecną wilgoć miał być pokryty mchami i porostami.

Początkowo w opisywanym budynku funkcjonowały tylko trzy przeloty bramne, nad każdym z obu stron umieszczono herby, razem układały się w popularny w Gdańsku motyw triady heraldycznej. Warto też zwrócić uwagę na towarzyszące herbom tzw. trzymacze heraldyczne. Przy herbie Polski anioły, gdański znak przytrzymują lwy, a emblemat Prus Królewskich jednorożce. Czwarty przelot przebito dopiero w 1883 roku, nad przejściem zamieszczony został herb pruskich Hohenzollernów, w roli trzymaczy wystąpili osiłkowaci herkulesi z maczugami. Przeloty bramne są okolone rustyką, symbolicznie odwołująca się do zadań obronnych. W efektownych szczytach widać posągi, całość została nakryta wielkimi dachami.

Siedziba Towarzystwa Przyrodniczego

Wewnątrz (na pierwszym piętrze) znajduje się wielka sala, służyła niegdyś do organizacji wystawnych przyjęć, biesiad i przedstawień teatralnych.

W latach 1747-1845 w bramie urzędowało Towarzystwo Przyrodnicze, w szeregach tej organizacji udzielali się np. Daniel Gralath czy Jakub Teodor Klein, naukowi pionierzy o światowym wymiarze zasług.

Pod koniec II wojny światowej zabytek został nadwątlony pożarem i następnie dość pobieżnie odbudowany. Po kilkudziesięciu latach techniczny stan obiektu był zatrważający, na szczęście gruntowna renowacja oddaliła widmo budowlanej katastrofy.

Obecnie w zabytku prezentowane są czasowe wystawy Muzeum Narodowego w Gdańsku, przez dość długi czas urzędował tu również Lech Wałęsa.

InfoGdansk
InfoGdansk – portal gdański z nawiązaniami do historii i turystycznych atrakcji regionu. To przedłużenie przewodnickiej aktywności gdansktur.pl