W Nadbałtyckim Centrum Kultury odbędzie się kolejny wykład prof. Andrzeja Januszajtisa! Znakomity znawca dziejów Gdańska po raz kolejny zaprezentuje temat „Rezydencji Gdańszczan”.
Pomimo upływu czasu i wielu dziejowych zawirowań – zabytków patrycjuszowskiej przeszłości Gdańska zachowało się całkiem sporo.
Wybitny dorobek prof. Andrzeja Januszajtisa
Profesor Andrzej Januszajtis przez wiele lat był pracownikiem naukowym Politechniki Gdańskiej.
Pracę na Wydziale Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej łączył z pasją do Gdańska – wielkim zainteresowaniem dziejami nadmotławskiego miasta i zabytkami jego przeszłości.
Stąd wiele publikacji popularyzujących bardziej i mniej znane wątki gdańskiej historii.
Na tym nie koniec. Prof. Andrzej Januszajtis angażował się w przywracanie do życia zabytków wydawałoby się bezpowrotnie utraconych i niemożliwych do odbudowy. Takim tematem była na przykład odbudowa słynnego Zegara Astronomicznego z kościoła Mariackiego, a kolejnym prace przy carillonie z wieży kościoła św. Katarzyny.
Wykłady prof. Andrzeja Januszajtisa odbywają się w w Ratuszu Staromiejskim, każdy z nich stanowi fascynującą wędrówkę po zakamarkach gdańskiej historii.
Od Konradowa do Przymorza
Tym razem wykład prof. Andrzeja Januszajtisa dotyczyć będzie Konradowa, z którego w wielkim uproszczeniu wywodzi się dzisiejsze rozległe Przymorze.
Na terenach położonych między Oliwą a Zatoką Gdańską już w połowie XIII wieku działała wieś cysterska. Płynący przez okolicę Potok Oliwski napędzał też liczne zakłady młyńskie.
Od połowy XVI wieku rozwijała się posiadłość Konradshammer, której nazwa przypominała o zasłużonym rodzie Conradich.
Pamiątką po tych odległych dziejach jest Park Przymorze z ciekawymi reliktami patrycjuszowskiej przeszłości okolicy.
Po II wojnie światowej przez krótki czas używano spolszczonej nazwy Kowacze. Następnie wprowadzono nazwę Przymorze nawiązującą do Primore – cysterskiej wsi z okresu średniowiecza. Pomiędzy blokami obecnego Przymorza pobrzmiewają więc echa ciekawych historii.
Spotkanie z prof. Andrzejem Januszajtisem odbędzie się 19 listopada w Ratuszu Staromiejskim – siedzibie Nadbałtyckiego Centrum Kultury.
Dwory gdańskich patrycjuszy
Wspomniany Konstantynopol był jednym z największych założeń dworskich w podgdańskiej wtedy okolicy. Bogaci patrycjusze na rozwój takich posiadłości faktycznie nie skąpili środków i czasu, W ten sposób pokazywali swoją pozycję i społeczne znaczenie. W wiejskich plenerach odnajdywali też wytchnienie od miejskich zgiełków i hałasów, położone w oddaleniu posiadłości stanowiły bezpieczną oazą podczas szalejących w mieście epidemii.
Zobacz też – Zarządzanie wspólnotami mieszkaniowymi – czym jest i jakie daje korzyści?
Z tych wspaniałych niegdyś posiadłości zachowało się całkiem sporo zabytkowych obiektów. Co prawda zachowany Dwór Ferberów niewiele mówi o dawnej świetności okolicy, ale położony niedaleko Dwór Oruński z pięknym parkowym otoczeniem ciekawie nawiązuje do najlepszych czasów patrycjuszowskiego Gdańska.
Podobnie jak Dwór w Królewskiej Dolinie – kiedyś własność wyjątkowo obrotnego i zaradnego kupca Zachariasza Zappio.
Mniej szczęścia miał Dwór w Kuźniczkach (link), który wprawdzie przetrwał w całkiem przyzwoitym stanie, ale został zdominowany przez pobliską industrialną zabudowę. Natomiast w otoczeniu Dworu Piecewskiego wyrosły monumentalne bloki osiedla mieszkaniowego.
Jedno jest pewne – patrycjuszowskich i dworkowych tematów na spotkaniach w Ratuszu Staromiejskim z pewnością nie zabraknie.
Rezydencje gdańszczan | wykład prof. Andrzeja Januszajtisa;
NCK – Ratusz Staromiejski;
ul. Korzenna 33/35, 80-001 Gdańsk;
19 listopada 2025 r., godz. 17.30.
Wstęp wolny



