Przez dziesięć lat budynek Ratusza Oruńskiego stał pusty i wyraźnie brakowało pomysłu na jego wykorzystanie. Podobnie rzecz się przedstawiała z oruńską dzielnicą, która przez całe dekady była postrzegana jako niebezpieczne peryferia i przysłowiowe piąte koło u wozu.
Przywrócenie Ratusza Oruńskiego mieszkańcom stało się ważnym wydarzeniem w życiu lokalnej społeczności, Udanie wpisało się też w rewitalizację zapomnianej wcześniej dzielnicy.
Skąd nazwa Ratusz Oruński?
Skąd kojarząca się z miastem nazwa Ratusz Oruński? Orunia miasta co prawda nie stanowiła, ale w drugiej połowie XIX wieku była żartobliwie określana jako największa wieś w Prusach Zachodnich!. Na terenie oruńskiej gminy wiejskiej mieszkało około 7 tysięcy osób i stąd potrzeba sprawnej urzędowej obsługi.
Budynek powstał w 1867 roku i natychmiast stał się administracyjnym sercem Oruni. Do dzisiaj uwagę przyciąga neogotycka fasada z rzeźbami Temidy i Demeter. Grecka bogini sprawiedliwości Temida trzyma miecz i wagę. Natomiast Demeter symbolizuje urodzaj i podkreśla dawny rolniczy charakter okolicy. Stąd sierp i księga, bo przecież urodzaj bierze się z wiedzy, mądrości i niezbędnej pracy. W budynku działał więc magistrat gminy Orunia, a od 1926 roku również posterunek policji.
Ratusz Oruński – ul. Gościnna 1.
Rozległa okolica została włączona w granice Gdańska w 1933 roku i wtedy budynek nabrał innego znaczenia. W neogotyckim obiekcie działał Ośrodek Pomocy Bezrobotnym, Urząd do spraw Młodzieży, oddział Miejskiego Zarządu Nieruchomościami oraz policja kryminalna. Potem również Urząd Stanu Cywilnego oraz Ośrodek Pomocy Społecznej.
Nowe życie Ratusza Oruńskiego
Natomiast podczas II wojny światowej w budynku działały również służby odpowiedzialne za organizację obrony przeciwlotniczej. Pod koniec II wojny światowej na kilkadziesiąt lat ustaliła się nowa funkcja opisywanego budynku. Od marca 1945 roku wyłącznym użytkownikiem była Milicja Obywatelska, działająca od 1990 roku pod szyldem Policji Państwowej. Ostatecznie w 2010 roku policja zrezygnowała z dalszego użytkowania obiektu.
Po kilku nieudanych próbach sprzedaży zabytkowy budynek nabyło Miasto Gdańsk. Po konsultacjach z lokalną społecznością Ratusz Oruński został włączony do projektu „Rewitalizacja Oruni w Gdańsku”.
Remont obiektu z dostosowaniem do nowych zadań odbył się w latach 2020-2021. I wreszcie nadszedł długo wyczekiwany dzień 5 lutego 2022 roku, w którym odbyło się uroczyste otwarcie Ratusza Oruńskiego.
Zobacz też – Randka w Gdańsku bez oczywistości. Dziewięć pomysłów na różne pory roku
W odnowionym budynku działa Biblioteka Ratuszowa z kolekcją 25 tysięcy książek i 2,5 tys. audiobooków. Budynek służy też jako siedziba Rady Dzielnicy Orunia-Święty Wojciech-Lipce oraz Gdańskiej Fundacji Innowacji Społecznej.
Ratusz Oruński przy ulicy Gościnnej
Udana rewitalizacja Ratusza Oruńskiego została zauważona i doceniona. W 2024 roku inwestycja otrzymała dwie nagrody RenOwacja 2024 przyznane przez Stowarzyszenie Fala Renowacji.
Tym wyróżnieniem podkreślono udaną rewitalizację zabytkowego obiektu. Ratusz Oruński zyskał bowiem drugie życie i nie stracił przy tym duszy. Nie zawsze podobne inwestycje dają taki efekt.
Zabytkowy budynek służy jako miejsce spotkań i integracji mieszkańców. Uwagę przyciąga też jego najbliższe otoczenie. Przy ulicy Gościnnej znajdują się inne ciekawe budynki, które razem komponują się w ciąg zabudowy o wielkiej wartości historycznej. Urokliwa Kuźnia Oruńska stanowi najmniejszy żuławski dom podcieniowy. Na parterze tak zwanej kamienicy Borzychowskich zachował się autentyczny wystrój z końca XIX wieku. Natomiast kościół św. Jana Bosko jest pierwszą gdańską świątynią wybudowaną w neogotyckim stylu. W pobliżu Ratusza Oruńskiego zobaczyć można Lapidarium Oruńskie – nagromadzenie kamiennych reliktów lokalnej historii.
Nieprzypadkowo więc przestrzeń ulicy Gościnnej określana jest mianem „oruńskiej Starówki”. Do 2029 roku planowana jest kompleksowa rewitalizacja tej niezwykłej ulicy.
