Informacje

Odpust św. Wojciecha w Gdańsku

InfoGdansk
27 kwietnia, 2022
Zdjęcie: Nauczanie biskupa Wojciecha. Źródło: wojciechgdansk.pl

Trudno opisać początki historii Gdańska bez odwołań do postaci biskupa Wojciecha. Wizyta czeskiego misjonarza wydała w nadmotławskim grodzie wielkie ewangelizacyjne żniwo, a jego męczeńska śmierć zwróciła na raczkującą Polskę uwagę całej chrześcijańskiej Europy…

Tegoroczne archidiecezjalne uroczystości odpustowe na wzgórzu św. Wojciecha odbędą się w niedzielę 15 maja o godz. 12:00. W tym dniu o godz. 9.00 wyruszy z Bazyliki Mariackiej tradycyjna piesza pielgrzymka z relikwiami św. Wojciecha.

Święty Wojciech – biskup praski, misjonarz i męczennik

Postaci odważnego misjonarza-męczennika został poświęcony osobny wpis w naszym portalu.

Zobacz więcej – Św. Wojciech

Krótkie przypomnienie, Wojciech jako były biskup praski dotarł na gnieźnieński dwór księcia Bolesława Chrobrego i wkrótce potem w niewielkiej asyście zbrojnych wyruszył na misyjną wyprawę w okolice ujścia Wisły.

Czeski misjonarz dotarł do Gdańska pod koniec marca 997 roku, jego nauczania przyniosły spory sukces ewangelizacyjny, bo wielu mieszkańców grodu zwróciło się w stronę chrześcijańskiej wiary.

W połowie kwietnia Wojciech podjął wyprawę na ziemie pogańskich Prusów. Nie ma pewności co do trasy misyjnej podróży, być może łódź z misjonarzami i garstką zbrojnych przecięła akwen Zalewu Wiślanego i dotarła w okolice handlowej osady Truso.

Misjonarz nie zraził się niechętnym powitaniem i podjął decyzję o samotnej kontynuacji misyjnego dzieła. Wkrótce potem poniósł męczeńską śmierć, gdzie dokładnie – też nie wiadomo, sporo przesłanek wskazuje na miejscowość Święty Gaj w pobliżu Elbląga.

Dwa lata później biskup Wojciech został kanonizowany, został więc pierwszym świętym i męczennikiem związanym z ziemiami polskimi.

Odpust św. Wojciecha w Gdańsku

Liturgiczne wspomnienie św. Wojciecha przypada 23 kwietnia, wkrótce potem odbywa się odpust, któremu patronuje pierwszy polski święty i męczennik.

Pielgrzymki do gdańskiego sanktuarium św. Wojciecha odbywały się już w okresie międzywojennym i były prowadzone przez między innymi ks. Franciszka Rogaczewskiego – proboszcza polskiej parafii pw. Chrystusa Króla w Wolnym Mieście Gdańsku.

Rozkwit tej pielgrzymkowo-odpustowej tradycji nastąpił po utworzeniu Archidiecezji Gdańskiej, której patronem został ustanowiony właśnie św. Wojciech.

W ostatnich dwóch latach ze względu na ograniczenia pandemiczne odpust odbył się w bardzo skromnej i ograniczonej formule.

W latach wcześniejszych przy kościele Mariackim w centrum Gdańska zbierały się grupy pielgrzymek parafialnych, następnie wierni wspólnie szli do kościoła św. Wojciecha. Według tradycji w tej okolicy misjonarz miał wygłosić pierwsze nauczania, tam też po śmierci na krótko miały spocząć jego doczesne szczątki.

W odpustowej pielgrzymce udział biorą biskupi z Archidiecezji Gdańskiej i innych diecezji, księża i wiele tysięcy wiernych. Pielgrzymce towarzyszą sztandary i feretrony, a wiernych prowadzi ostrożnie niesiona miniatura sarkofagu św. Wojciecha.

Gnieźnieński relikwiarz św. Wojciecha powstał w 1662 roku w warsztacie Piotra von der Rennena – jednego z najwybitniejszych złotników gdańskich. W marcu 1986 roku relikwiarz został zniszczony i rozgrabiony przez włamywaczy, których kilka dni później aresztowano… na gdańskim Przymorzu.

Dzięki wykonanej wcześniej dokładnej dokumentacji konserwatorskiej oraz zaangażowaniu między innymi artysty Wawrzyńca Sampa relikwiarz został wiernie odtworzony z wykorzystaniem autentycznych detali jego wystroju. Wawrzyniec Samp wykonał też wtedy miniaturę sarkofagu, którą zobaczyć można w prezbiterium Katedry Oliwskiej.

Święty Wojciech w gdańskiej przestrzeni

Upamiętnień biskupa Wojciecha w przestrzeni Gdańska nie brakuje. Jednym z najważniejszych jest kościół sanktuaryjny w dzielnicy Święty Wojciech, do którego zmierza pielgrzymka odpustowa.

Kilkaset metrów na południe od wspomnianego kościoła zobaczyć można pomnik św. Wojciecha, który początkowo stał w pobliżu Oddziału Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku, a w obecną lokalizację został przeniesiony w 2016 roku.

Z tego miejsca w stronę gdańskiego Śródmieścia prowadzi Trakt św. Wojciecha – prawdopodobnie tędy przyszły święty zmierzał w 997 roku w stronę nadmotławskiego grodu.

Jego misyjna wyprawa i męczeńska śmierć zostały dwa lata później opisane w „Świętego Wojciecha żywocie pierwszym”, którego autor Jan Kanapariusz użył sformułowania „urbs Gyddanyzc” – tak powstała pierwsza pisemna wzmianka o Gdańsku. Postać wspomnianego mnicha upamiętnia tak zwana Płyta Kanapariusza wkomponowana w nawierzchnię ulicy w pobliżu Parku Oliwskiego.

O znaczeniu misji Wojciecha przypomina też Sanktuarium Milenijne Świętego Wojciecha Chrzciciela w dzielnicy Świbno. Pierwszy polski męczennik jest również patronem jednego z największych gdańskich szpitali.