Położona nad Motławą promenada stanowi jeden z najpopularniejszych gdańskich ciągów spacerowych. Decyduje o tym nagromadzenie zabytków, restauracji i położenie z pocztówkowymi ujęciami dawnego ośrodka portowego.
O jakim miejscu mowa? O Długim Pobrzeżu, które przez dłuższą część roku tętni turystycznym gwarem i przyciąga gości z kraju i wielu zakątków świata.
Jak powstało Długie Pobrzeże?
Długość Długiego Pobrzeża wynosi 490 metrów. Promenada prowadzi wzdłuż zachodniego brzegu Motławy, od Bramy Zielonej do Bramy Straganiarskiej. Współczesna nazwa stanowi niedokładne tłumaczenie wcześniejszego Langebrücke, do tego określenia bardziej pasowałyby nazewnicze Długi Most, ewentualnie Długie Nabrzeże.
Początki były skromne. Pierwsze wzmianki o przystani portowej nad Motławą pochodzą z XIV stulecia. Przy kolejnych bramach wodnych powstały krótkie drewniane pomosty, przy których cumowały statki i były przy nich odpowiednio obsługiwane. Wspomniane pomosty nie były ze sobą połączone, a ich nazwy przypominały o powiązanych z nimi bramach. Zatem Brotbankerbrücke od Bramy Chlebnickiej, Frauenbrücke od Bramy Mariackiej itd.
Długie Pobrzeże – centrum dawnego portu gdańskiego
Dopiero w XVII wieku pomosty zrosły się w jeden ciąg komunikacyjny, co zwiększyło portowy potencjał i wygodę obsługi przycumowanych statków. A tych stale przybywało, o czym świadczą ryciny XVII-wiecznego Gdańska z przedstawieniem lasu masztów nad nurtem Starej i Nowej Motławy.
Specyfikę i koloryt tego portowego światka znakomicie opisała prof. Maria Bogucka w opracowaniu „Gdańscy ludzie morza w XVI-XVIII w.”

Długie Pobrzeże – popularny gdański ciąg spacerowy. Charakterystyczny Żuraw był największym dźwigiem portowym w średniowiecznej Europie!
Na odcinku między Żurawiem a Bramą św. Ducha często rozładowywano beczki z winem, stąd nazwa tego odcinka Weinbrücke – Nabrzeże Winne.
Dopiero w 1861 roku nastąpiło przedłużenie ciągu do Targu Rybnego, ten ostatni odcinek jest od wielu lat znany jako Rybackie Pobrzeże.
Przy Długim Pobrzeżu koncentrowało się więc życie portowe. Przychodzili tu również zaciekawieni mieszczanie, bo w tym tłoku i gwarze zawsze działo się coś ciekawego.
Zagłada Długiego Pobrzeża
W XIX stuleciu maszty statków ustępowały stopniowo okrętowym kominom. Niezmiennie jednak Długie Pobrzeże tętniło portowym gwarem i życiem. Nie brakowało też pospolitych przestępców i wypatrujących różnych okazji lumpów i szumowin. Ten specyficzny klimat Długiego Pobrzeża utrzymał się aż do czasów Wolnego Miasta Gdańska (1920-1939) i został barwnie opisany w pierwszym tomie „Wspomnień gdańskiego bówki” autorstwa Brunona Zwarry.

Długie Pobrzeże po zakończeniu II wojny światowej i kilkadziesiąt lat później…
Końcowe miesiące II wojny światowej przyniosły zagładę tego malowniczego ciągu portowo-spacerowego. Skalę zniszczeń ukazują fotografie wykonane w powojennym okresie – przedstawienie wypalonych kamienic z resztkami ikonicznego Żurawia i Domu Przyrodników.
Odbudowa Długiego Pobrzeża
Na szczęście rozłożona w czasie odbudowa nawiązała do przeszłości tego fragmentu miasta. Od 1958 roku trwała odbudowa kamienic na północ od Żurawia, przy czym zrezygnowano z historycznej wierności nowej zabudowy.
Zupełnie inaczej potraktowano fragment od Bramy Zielonej do Bramy Mariackiej. W latach 1968-1973 wybudowano nowe nabrzeże podkreślone linią zrekonstruowanej zabudowy z renesansowym Domem Przyrodników.
Kilka dziesięcioleci należało poczekać na odbudowę odcinka między Bramą Mariacką a Żurawiem. Jeszcze na początku lat osiemdziesiątych uwagę w tym miejscu przyciągały ceglane relikty Bramy św. Ducha. Ostatecznie nowa, wzorowane na przedwojennej, zabudowa powstała na przełomie lat 80 i 90-tych ubiegłego stulecia.
Przestrzeń Długiego Pobrzeża przypomina więc o odbudowie Głównego Miasta – jednego z największych konserwatorskich osiągnięć w powojennej Europie!
Zabytki i atrakcje Długiego Pobrzeże
Wzdłuż tej niespełna półkilometrowej trasy zobaczyć można wiele cennych zabytków gdańskiej historii. Przede wszystkim bramy wodne. Tylko jedna z nich powstała w XVI wieku, mowa o Bramie Zielonej, która zastąpiła starszą gotycką Bramę Kogi. Pozostałe bramy – Chlebnicka, Mariacka, św. Ducha, Żuraw, Świętojańska i Straganiarska – pamiętają czasy średniowiecza. Wspomniany ciąg stanowi urbanistyczny unikat w europejskiej skali.

Długie Pobrzeże w starym porcie gdańskim.
Przy Długim Pobrzeżu działają aż trzy placówki muzealne, co również potwierdza znaczenie tego fragmentu Gdańska. W Bramie Zielonej funkcjonują oddziały Muzeum Narodowego w Gdańsku. W przestronnych wnętrzach Domu Przyrodników – Muzeum Archeologiczne. Natomiast w Żurawiu warto zobaczyć wystawy opowiadające o działaniu dawnego portu gdańskiego. Zarówno w zabytkowym dźwigu jak i położonym tuż obok budynku działają oddziały Narodowego Muzeum Morskiego.
Przy Długim Pobrzeżu znajduje się przystań żeglugi, z której statki wycieczkowe wypływają w kierunku Westerplatte oraz innych nadmorskich miejscowości.
Zobacz więcej – Rejs na Westerplatte
I na koniec wspaniałe walory widokowe. Wędrując Długim Pobrzeżem bez końca można chłonąć panoramę dawnego portu gdańskiego – z majestatycznym Żurawiem i położoną po drugiej stronie zabudową Wyspy Spichrzów i Ołowianki.


