Ten lewy dopływ Wisły rozpoczyna swój bieg na Równinie Charzykowskiej w pobliżu Bytowa.
Rzeka Wda wypływa z jeziora Krążno, a dalszym przebiegiem obejmuje trzy etnograficzne regiony – Kaszuby, Kociewie i Bory Tucholskie. Opisywana rzeka łączy wiele ciekawych miejscowości, z jej nurtu chętnie też korzystają kajakarze.
Wda – inaczej Czarna Woda
Opisywana rzeka była też określana mianem Czarnej Wody. Nazwa prawdopodobnie przypominała o ciemnych, zabagnionych brzegach tego cieku wodnego. Inne wyjaśnienie wskazuje w stronę smolarni działających wzdłuż nurtu Wdy. Spuszczane do wody ścieki miały zabarwiać wodę na ciemny kolor.
Nazwa Czarna Woda dotyczy też miejscowości, w pobliżu której od Wdy odchodzi kanał o długości ok. 18 kilometrów. Budowa Kanału Wdy dobiegła końca w 1843 roku.. Dzięki tej inwestycji powstał nawodniony obszar Łąk Czerskich – rezerwuar paszy dla pruskiej kawalerii.
Rzeka Wda i jej przebieg
Z długością 198 km rzeka Wda jest drugim co do długości ciekiem wodnym na Pomorzu Gdańskim. W tej klasyfikacji ustępuje tylko Brdzie, której długość wynosi 238 km.
W górnym odcinku Wda wykazuje bardziej górski charakter. Natomiast w niższym przebiegu leniwie meandruje i malowniczo wpisuje się w kaszubskie i kociewskie krajobrazy. W górnym odcinku rzeka płynie przez Lipusz – kaszubską miejscowość z XIX-wiecznym kościołem oraz ciekawym Muzeum Gospodarstwa Wiejskiego.
Następnie Wda przepływa przez jezioro Wdzydze, z racji rozległości określanym mianem Kaszubskiego Morza lub Wielkiej Wody. W pobliżu działa Muzeum – Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory i Izydora Gulgowskich, które z wielu powodów warto odwiedzić.
Malowniczy krajobraz tak zwanego Krzyża jezior Wdzydzkich podziwiać można z wieży widokowej zlokalizowanej w Stanicy Wodnej PTTK Wdzydze. Miłośników starożytnych historii przyciąga Rezerwat przyrody Kręgi Kamienne w Odrach. Ustawione koncentrycznie wielkie głazy przypominają o Gotach, którzy dwa tysiące lat temu pojawili się na południowym wybrzeżu Bałtyku, a po upływie 150 lat ruszyli w stronę południowo-wchodniej części Europy. Podobne zabytki zobaczyć można w Węsiorach oraz Trątkownicy.
Uwagę przyciąga też rezerwat przyrody „Krzywe Koło”. Zagięte ramię Wdy zatacza tam prawie pełny okrąg, a szerokość otoczonego wodą przesmyku wynosi zaledwie 30 metrów.
Kajakowa Wda
Meandrująca Wda z wysoko zarysowanymi brzegami stanowi jeden z najpopularniejszych pomorskich szlaków kajakowych. Spływ prowadzi przez kolejne malownicze jeziora: Wdzydze, Gołuń, Radolne, Słupinko, Jelenie i wiele innych.
Nurt Wdy napędza sześć elektrowni wodnych, z tego powodu niektóre odcinki wymagają przenosek.
Najdłuższe spływy kajakowe trwają aż 10 dni, wtedy kajakarze płyną od Skwieraw aż do Świecia. W sezonie każdego dnia nurtem Wdy płynie kilkaset kajaków. Z tego powodu ruch jest częściowo kierowany we wspomniany wyżej Kanał Wdy łączący Borsk z miejscowością Czarna Woda.
Na przełomie stycznia i lutego na nurcie Wdy odbywa się Ogólnopolski Zimowy Spływ Kajakowy.
