Długość Szlaku Kociewskiego wynosi nieco ponad 80 kilometrów. Trasa prowadzi przez pofałdowane tereny Pojezierza Starogardzkiego, następnie przez równiny Borów Tucholskich. Szlak świetnie nadaje się do kilkuetapowego przejścia lub przejazdu rowerowego.
Trasa obejmuje miejsca o wielkim znaczeniu historycznym, nie brakuje też malowniczych odcinków cennych pod względem przyrodniczym.
Historia na Szlaku Kociewskim
Przebieg szlaku Kociewskiego zaczyna się się w Tczewie – nadwiślańskiej miejscowości o wyjątkowym nagromadzeniu zabytków przeszłości. W kościele Podwyższenia Krzyża Świętego zobaczyć można dzieła sztuki sakralnej od gotyku aż do baroku. Natomiast tczewski most kolejowy powstał w 1857 roku i był przez pewien czas najdłuższą przeprawą mostową na świecie! Mosty Tczewskie oglądane z nadwiślańskiego bulwaru tworzą unikatową kompozycję przyrody i użytkowej techniki.
Szlak Kociewski prowadzi też przez Lubiszewo Tczewskie. W pobliżu tej miejscowości 17 kwietnia 1577 roku nieliczne, lecz wybitnie profesjonalne wojska Rzeczypospolitej rozbiły w pył przeważającą liczebnie armię zbuntowanego Gdańska.
Na trasie opisywanego szlaku znajduje się Las Szpęgawski, w którym od jesieni 1939 roku niemieckie formacje okupacyjne mordowały ludność polską z kociewskiego regionu. W masowych egzekucjach w Lesie Szpęgawskim życie straciło ok. 7 tysięcy osób. Miejsce kaźni upamiętniają pomniki oraz zaznaczone mogiły.
Szlak Kociewski prowadzi również przez Starogard Gdański – kolejną miejscowość o istotnym znaczeniu historycznym. Tutejszy kościół pod wezwaniem św. Mateusza pamięta XIV stulecie i zaskakuje bogactwem sakralnego wystroju. O historii i walorach Starogardu Gdańskiego opowiadają wystawy Muzeum Ziemi Kociewskiej. Natomiast Szlak Kazimierza Deyny przypomina o urodzonym w tej miejscowości piłkarzu – wspaniałym rozgrywającym polskiej reprezentacji prowadzonej przez Kazimierza Górskiego.
Wiele ciekawych wątków historii znaleźć też można poza większymi miejscowościami. Na przykład w Szpęgawsku zobaczyć można monumentalny grobowiec rodu von Paleske. Natomiast w Nowej Wsi Rzecznej znajduje się pomnikowy kamień upamiętniający powstańca styczniowego Edwarda Przanowskiego.
Przyroda Szlaku Kociewskiego
Opisywany szlak prowadzi przy kilkunastu większych i mniejszych kociewskich jeziorach. Szczególnie długi odcinek trasy przylega do Jeziora Zduńskiego z wyjątkowo rozległym rynnowym ukształtowaniem.
Natomiast Jezioro Borzechowskie Wielkie stanowi największe i najgłębsze jezioro na Pojezierzu Starogardzkim. Do tego jeziora przylega Arboretum w Wirtach – ogród dendrologiczny z nagromadzeniem kilkuset egzotycznych gatunków roślin. Ten obszar szczególnie efektownie prezentuje się późną wiosną, gdy kwitnące rośliny układają się w kompozycje wielu barw i kształtów. Innym ciekawym akwenem jest Jezioro Niedackie z atrakcyjną infrastrukturą kąpieliskową.
Szlak Kociewski raz po raz przecinają ciekawe cieki wodne. Rzeka Wierzyca łączy kolejne miejscowości kociewskiego regionu, odegrała też ważną rolę w lokalnych dziejach.. Wspomniana rzeka szczególnie malowniczo prezentuje się w Starogardzie Gdańskim, gdzie w przestrzeni jej jaru powstał Szlak Bioróżnorodności.
Rzeka Piesienica jest dopływem Wierzycy i też kilkukrotnie przecina trasę Szlaku Kociewskiego. Natomiast rozwinięciem Szpęgawy jest doskonale kojarzona Motława – rzeka o wielkim znaczeniu w gdańskiej historii.
W końcowym odcinku szlaku pojawia się rzeka Wda, której długość wynosi prawie 200 kilometrów, a na region kociewski przypada kilkadziesiąt kilometrów jej środkowego i dolnego biegu. Szczególnie malowniczo Wda prezentuje się w pobliżu Huty Kalnej. Nurt tej rzeki stanowi jeden z najpopularniejszych polskich szlaków kajakowych.
Jak przejść Szlak Kociewski?
Na szlaku przeważa łagodne ukształtowanie trasy, dlatego jego przejście nie powinno przysporzyć większych problemów. Dystans można podzielić na dwa odcinki prowadzące przez przez wyraźnie różniące się od siebie obszary. Zatem odcinek wschodni Tczew-Starogard Gdański (33 km) oraz zachodni Starogard Gdański-Czarna Woda (47,5 km).
Ten drugi odcinek nawet dla doświadczonych piechurów może okazać się zbyt długi, dlatego przemarsz można zakończyć przy drodze wojewódzkiej nr 214, wtedy dojść do Borzechowa lub Zblewa i następnie wrócić lokalnym autobusem. W takim układzie Szlak Kociewski dzieli się na trzy odcinki, co zapewnia więcej czasu na kontakt z walorami przyrody, których na trasie nie brakuje.
Warto wcześniej wyposażyć się w prowiant, bo w trakcie przejścia dostęp do sklepów spożywczych może być bardzo ograniczony.
Przebieg przecinają też inne ciekawe szlaki piesze PTTK, dlatego z wykorzystaniem opisanej trasy można komponować kolejne interesujące wyprawy.
Przejścia Szlaku Kociewskiego dokonaliśmy w marcu i kwietniu 2026 roku.
