Na terenie Westerplatte od prawie dziesięciu lat prowadzone są badania archeologiczne, które przyniosły wiele ważnych odkryć i ustaleń.
W 2019 roku w pobliżu zniszczonej wartowni nr 5 odkryto szczątki dziewięciu polskich poległych żołnierzy. Natomiast poszukiwania stanowiska armaty polowej rzuciły nowe światło na historię obozu jeńców cywilnych, działającego na tym terenie po kapitulacji polskiej placówki.
Nowe badania archeologiczne na Westerplatte
Tym razem archeologowie z Muzeum II Wojny Światowej zajmą się tak zwanymi nowymi koszarami, a dokładniej – dawną lokalizacją północnego skrzydła tego obiektu. Badacze będą szukać reliktów budowli, powstanie też dokumentacja stanu ich zachowania.
Ten obszar nigdy nie był archeologicznie badany. Prace rozpoczną się w marcu 2026 roku i będą trwać przez ponad trzy kolejne miesiące. Powstaną wykopy archeologiczne i odbędą się badania gruntu przy użyciu detektorów metalu.
Odnalezione relikty budynku koszarowego zostaną zabezpieczone i ewentualnie wykorzystane w ekspozycji powstającego Muzeum Westerplatte.
Nowe koszary na Westerplatte
Polska Wojskowa Składnica Tranzytowa na Westerplatte działała od 1926 roku i była obsługiwana przez 88 polskich żołnierzy. Warunki socjalno-bytowe były ciężkie, skoszarowanym w XIX-wiecznym budynku żołnierzom dokuczały wilgoć i chłód.
Nowe koszary powstały w latach 1935-1937. w tym nowoczesnym budynku znajdowały się między innymi kwatery, dowództwo, izba chorych, kuchnia, jadalnia, magazyny prowiantu i broni oraz centrala telefoniczna. W podpiwniczeniu powstały też zamaskowane stanowiska ciężkich karabinów maszynowych.
Nowoczesny obiekt stanowił centrum systemu obrony i odegrał ważną rolę podczas siedmiodniowej epopei Westerplatte. Z tego miejsca rozkazy wydawali mjr Henryk Sucharski oraz kpt. Franciszek Dąbrowski. W koszarowych wnętrzach rannymi opiekował się kpt. Mieczysław Słaby, który czwartego dnia obrony przeprowadził bez narzędzi chirurgicznych operację ciężko rannego porucznika Leona Pająka.
Budynek częściowo przetrwał II wojnę światową. Po zakończeniu działań w jego południowej części detonowano niewybuchy i niewypały.
Budowa Muzeum Westerplatte
Najważniejsze znaleziska z dotychczasowych prac archeologicznych zobaczyć można w budynku Elektrowni, udostępnionym do zwiedzania wiosną tego roku.
Od dłuższego czasu trwają prace koncepcyjne i przygotowawcze związane z budową Muzeum Westerplatte. W pierwszym etapie nastąpi odbudowa budynku zawiadowcy stacji oraz sześciu schronów amunicyjnych. Powstaną nowe trasy i stanowiska zwiedzania, zostanie też uczytelniony historyczny przebieg torów kolejowych.
W drugim etapie powstanie podziemny budynek główny zlokalizowany w pobliżu Pomnika Obrońców Wybrzeża. W obiekcie działać będzie wystawa główna złożona z pięciu wielkich bloków tematycznych.
