W tym roku przypada 80. rocznica ewakuacji 2. Korpusu Polskiego z Włoch do Wielkiej Brytanii. Z tej okazji w Bibliotece Gdańskiej PAN pokazana została wystawa czasowa, której eksponaty wartko opowiedziały o ponad dwuletnim pobycie polskiego wojska na włoskiej ziemi.
Polacy we Włoszech podczas II wojny światowej
Wspomniana wystawa została skomponowana z materiałów Marka Ney-Krwawicza – profesora Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk.
Skąd obecność tylu polskich żołnierzy na włoskiej ziemi? W lutym 1944 roku do działań bojowych na froncie włoskim weszły jednostki 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa. Ten wielki, świetnie wyszkolony i wyposażony związek operacyjny powstał z połączenia wojska ewakuowanego z ZSRR oraz jednostek formowanych na Bliskim Wschodzie. Do historii przeszedł wkład 2 Korpusu w bitwę o Monte Cassino. Następnie polscy żołnierze wzięli udział w ciężkich walkach o Anconę, a w kwietniu 1945 roku swój udział w kampanii włoskiej zakończyli zajęciem Bolonii.
Po zakończeniu II wojny światowej polskie jednostki pozostały na terenie Italii. Pomimo niepewnej przyszłości – ten czas nie został zmarnowany, obfitował w działalność kulturalną, wydawniczą czy też sportową.
Jesienią 1946 roku pobyt polskich żołnierzy we Włoszech dobiegł końca. Fragment hymnu narodowego przypomina o przeprawie „z ziemi włoskiej do Polski”. Nie tym razem, polskie jednostki zostały przetransportowane do Wielkiej Brytanii, a późniejsze losy naszych żołnierzy to temat na długie i złożone opowiadania.
Polacy we Włoszech. Wystawa w Bibliotece Gdańskiej PAN
Opisywana wystawa stanowiła zwarte, szerokie podsumowanie pobytu polskich żołnierzy na włoskiej ziemi. To nie był zmarnowany czas, o czym świadczą książki, gazety wydawane pod niebem Italii. W trakcie tego dwuletniego pobytu ukazało się kilkaset pozycji książkowych, w tym adresowane do żołnierzy przewodniki turystyczne po bogactwach Florencji i Rzymu.
O polskim życiu kulturalnym przypominał mundur aktorki Teatru Dramatycznego 2. Korpusu. Polscy żołnierze chętnie też podnosili swoje kwalifikacje, czego dowodem był udział w zajęciach szkolnych i wielu kursach zawodowych.
Zatem na wystawie pokazane zostały świadectwa, certyfikaty, gazety i książki – znakomite podkreślenie, że nawet podczas dziejowych zawirowań warto się rozwijać. Na pewno nie wolno marnować czasu. I jeszcze jedna refleksja – według popularnego powiedzenia historia lubi się powtarzać. Polscy żołnierze skorzystali z gościnności włoskiej ziemi w latach 1944-1946. A przecież już 150 lat wcześniej w północnych Włoszech formowała się polska myśl niepodległościowa. W tym kraju powstały polskie oddziały wojskowe oraz utwór o szczególnym znaczeniu – „Mazurek Dąbrowskiego”.
W Bibliotece Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk odbywają się wystawy czasowe o węższym, za to bardzo interesującym ujęciu lokalnej i polskiej historii. Taką ekspozycją była na przykład wstawa „Gdańsk, nie Danzig” – pokazująca przejście niemieckiego Danzig w nowe, po polsku zdefiniowane uwarunkowania.
Wystawy w Bibliotece Gdańskiej PAN odbywają się w budynkach placówki przy ulicy Wałowej.
