Dopiero w drugiej połowie XIX wieku Gdańsk doczekał się modernizacyjnych działań z prawdziwego zdarzenia. Zapowiedzią zmian było powstanie tak zwanego Planu Buhsego – pierwszego dokładnego kartograficznego przedstawienia miasta.
W zeszłym tygodniu odbyła się prezentacja faksymile tego ważnego opracowania.
Renowacja Planu Buhsego
Kartograficzna prezentacja Gdańska powstała w skali 1:1000 i zawierała ważne detale urbanistyczne oraz architektoniczne. Tych szczegółów nie ujmowano na późniejszych fragmentarycznych reprodukcjach planu, co znacząco ograniczało możliwości ich badawczego wykorzystania.
Na szczęście czystopis Planu Buhsego zachował się w zbiorach Biblioteki Gdańskiej PAN.
Opracowanie składa się z 18 ręcznie rysowanych i barwionych arkuszy. Daniel Buhse wykonał więc iście benedyktyńską pracę i stworzył wspaniale źródło badań nad XIX-wiecznym Gdańskiem.
W podjętych wieloetapowych pracach konserwatorskich wykorzystano zdobycze najnowszej techniki. Wszystkie arkusze Planu Buhsego zostały cyfrowo wzmocnione i następnie złączone w jedną mapę. Dzięki temu czytelność planu jest znacznie większa i już na przykład wróciły rozważania dotyczące dokładnej lokalizacji Młodego Miasta, zlikwidowanego w połowie XV stulecia.
Plan Buhsego w Ratuszu Głównego Miasta
Przy okazji prac konserwatorskich z ciekawym pomysłem wystąpiło Biuro Architekta Miasta Gdańska. Z inicjatywy placówki powstało faksymile bezcennego opracowania. Faksymile, czyli…? Dokładna reprodukcja, w muzealnictwie technika faksymile jest stosowana w odniesieniu do rękopisów, inkunabułów i rzadkich, bogato zdobionych wydawnictw. Przykładem takiego opracowania jest faksymile Biblii Gutenberga z Muzeum Diecezjalnego w Pelplinie.
Prezentacja faksymile Planu Buhsego odbyła się 12 lutego 2026 roku w Ratuszu Głównego Miasta. Podczas prezentacji przybliżono kulisy powstania planu oraz przygotowania wydawnictwa.
Zobacz też – iPad 11 z Apple Pencil – nowoczesne narzędzie do pracy i nauki
Publikacja obejmuje: komplet arkuszy, planszę scaloną oraz książeczkę „Wokół Planu Buhsego” z artykułami Katarzyny Wojtczak, Zofii Maciakowskiej i Jarosława Zulewskiego.
Faksymile Planu Buhsego ukazały się w limitowanym nakładzie 300 egzemplarzy.
