Przywołana w tytule bitwa pod Oliwą rozegrała się rankiem 28 listopada 1627 roku i przyniosła zwycięstwo polskiej floty. Pokonane okręty szwedzkie pospiesznie zrejterowały, a triumf potwierdził słuszność kosztownej organizacji polskich sił morskich.
Zatem w tym roku przypada 398. rocznica morskiej wiktorii. Z tej okazji w Narodowym Muzeum Morskim odbędzie się ciekawe oprowadzanie kuratorskie, które dotyczyć będzie bitwy i szerzej – XVII-wiecznych zmagań o dominację w bałtyckim regionie.
Bitwa pod Oliwą – gdy Słońce zgasło nad ranem
W bitwie zatonął szwedzki galeon „Solen” (Słońce), więc metaforycznie zachód słońca nastąpił nad ranem.
Dlaczego doszło do zaciekłego starcia na wodach Zatoki Gdańskiej? W latach dwudziestych XVII wieku nastąpiła eskalacja konfliktu polsko-szwedzkiego. Ekspansywnie zorientowane państwo skandynawskie dążyło do dominacji w całym regionie Morza Bałtyckiego, do tego doszły konflikty dynastyczne i przewlekła wojna stała się faktem.
W Rzeczpospolitej szczególnie dotkliwie odczuwano blokadę Gdańska przez eskadry szwedzkich okrętów, wskutek której znacząco spadły obroty portowe i dochody całego państwa szlacheckiego.
Wczesnym rankiem 28 listopada 1627 roku z przystani przy Twierdzy Wisłoujście do boju ruszyło dziesięć polskich okrętów. Eskadrą dowodził admirał Arend Dickmann, któremu nadchodzące starcie przyniosło śmierć oraz wybitne miejsce w polskiej historii.
Skarby szwedzkiego „Solena”
Prawie trzy i pół stulecia później trwały prace związane z planowaną budową Portu Północnego. (link). W ich trakcie odkryto nieznany wcześniej wrak zalegający na głębokości 16 metrów w lokalizacji 54º28′ N, 18º42′ E.
Wstępne badania rozwiały wszelkie wątpliwości – szwedzki „Solen” powrócił! I to w jakim stylu! Wrak galeonu stał się prawdziwym skarbcem podwodnej archeologii.
Prace badawcze trwały aż kilkadziesiąt lat. W ich trakcie pozyskano wiele tysięcy zabytków dotyczących bitwy i szerzej – całej ówczesnej epoki. Najcenniejsze z nich prezentowane są na wystawach Narodowego Muzeum Morskiego.
Oprowadzanie kuratorskie w Narodowym Muzeum Morskim
Oprowadzanie kuratorskie odbędzie się pod hasłem „Bitwa pod Oliwą. 398 lat później. Historia ukryta w artefaktach”. Zatem w najbliższą sobotę 29 listopada o godz. 11.00 w muzealnych Spichlerzach na Ołowiance odbędzie się fascynująca podróż w I połowę XVII stulecia.
Zwiedzanie kuratorskie poprowadzi pani Emilia Brotz z Działu Historii Żeglugi i Handlu Morskiego. Uczestnicy zobaczą wydobyte z „Solena” spiżowe działa, srebrne i miedziane monety, elementy uzbrojenia załogi i przedmioty codziennego użytku. Do tego realistyczne popiersia szwedzkich marynarzy wykonane na podstawie czaszek odnalezionych w pobliżu wraku.
Ważnym akcentem zwiedzania będzie monumentalny obraz Mariana Mokwy – artystyczna interpretacja polsko-szwedzkiej batalii morskiej.
Udział w oprowadzaniu jest biletowany, więcej informacji:
https://nmm.pl/2025/11/18/bitwa-pod-oliwa-398-lat-pozniej-historia-ukryta-w-artefaktach/
