Niedaleko

Muzeum Obrony Wybrzeża w Helu

InfoGdansk
Maj 19, 2017
Podziel się
bateriaSH

W helskiej przestrzeni mnóstwo nawiązań do tematyki obrony półwyspu z września 1939 roku. Oddziały hitlerowskie przejęły polskie stanowiska dopiero 2 października, był to zatem najdłużej broniony skrawek Rzeczypospolitej. Dowództwo niemieckie dobrze rozumiało obronne znaczenie helskiego półwyspu, stad decyzja o budowie potężnej baterii  „Schleswig-Holstein”, która  z trzema Adolfkanone (kal. 406 mm) miała definitywnie zamknąć dostęp do akwenu Zatoki Gdańskiej. Powstało sześć potężnych obiektów: dwa magazyny, trzy stanowiska artyleryjskie (B1-Anton, B2-Bruno i B3-Caesar) i wieża kierowania ogniem. Potężne armaty ostatecznie nie zostały bojowo wykorzystane, zdemontowane działa wzmocniły obronność tzw. Wału Atlantyckiego. Po zakończeniu II wojny światowej obiekty objęło polskie wojsko, a helska przestrzeń jakby wyblakła w historycznej pamięci Polaków.

Zaniedbanymi i rozszabrowanymi obiektami zainteresowali się pasjonaci lokalnej historii skupieni w Sekcji Militarnej Stowarzyszenia „Przyjaciół Helu”. Przy wsparciu lokalnych władz część kompleksu artyleryjskiego dostosowano do celów wystawienniczych, w dniu 1 maja 2006 roku w Muzeum Obrony Wybrzeża pojawili się pierwsi goście. Zainteresowanie działalnością placówki szybko przerosło wszelkie prognozy i oczekiwania…
Miejsce warte odwiedzin i głębszej uwagi, nagromadzenie autentycznych eksponatów może przyprawić o zawrót głowy. Wystawy emocjonalnie opisują tematykę obrony z jesieni 1939 roku, ale też dramaturgię ewakuacji niemieckiej ludności cywilnej z roku 1945.

Wielkim atutem placówki jest autentyczność obiektów i taka realność ich historii, tego brakuje wielu nowym i zbyt nowocześnie zaaranżowanym obiektom muzealnym.  W sklepiku szeroka gama nieszablonowych pamiątek i ciekawych wydawnictw.

WYSTAWY
Muzeum Obrony Wybrzeża działa od 2006 roku,  w tym czasie nastąpił zadziwiający rozwój tej placówki, w jej ramach funkcjonują ekspozycje:

Wieża dalmierza;
Stanowisko artyleryjskie Bruno;
Stanowisko artyleryjskie baterii cyplowej;
Muzeum Helu;
Muzeum Kolei Helskich.

Poniżej  krótki opis tych muzealnych oddziałów:

Wieża dalmierza
W obiekcie mieścił się punkt dowodzenia baterią, w wieży zainstalowano dalmierz i dalocelownik i z wykorzystaniem tego sprzętu kierowano ogniem artyleryjskim. Na kolejnych kondygnacjach ciekawe wystawy, m.in. przedstawienie postaci Karola Olgierda Borchardta – kapitana żeglugi wielkiej i wybitnego pisarza marynistycznego. Warto dłużej postudiować mapę poglądową Półwyspu Helskiego (litery) czy tez zapoznać się z zasadami działania dalmierza i dalocelownika. Na szczycie masywnej wieży taras widokowy z kapitalną panoramą – kompozycją helskiego cypla i bałtyckiego bezkres

 

Stanowisko artyleryjskie dawnej Baterii im. H. Laskowskiego
Bateria powstała w latach 1935-36jako kluczowe ogniwo helskiego systemu obrony. Cztery działa Bofors wz. 30 kal 152,4 mm doskonale sprawdziły się w trakcie kampanii obronnej 1939 roku, na cały wrzesień odebrały Kriegsmarine swobodę operacyjną w najważniejszej części Zatoki Gdańskiej. 25 września bateria stoczyła zwycięski pojedynek z dwoma (!)  niemieckimi pancernikami. Wielkie w tym zasługi kpt. mar. Zbigniewa Przybyszewskiego, którego kwalifikacje i wybitne dowodzenie przeszły do legendy obrony Wybrzeża. Po wojnie odbudowaną baterię wyposażono w radzieckie działa typu B-13. Muzeum Obrony Wybrzeża objęło zachowane stanowisko artyleryjskie z radzieckim działem, w części podziemnej wystawa poświęcona wspomnianemu wyżej dowódcy.

Stanowisko B1 Bruno
Najważniejsza część Muzeum Obrony Wybrzeża działa w stanowisku artyleryjskim B-1 Bruno. Helskie działa nie zostały ostatecznie bojowo wykorzystane, po demontażu jako bateria Lindemann wzmocniły obronność Wału Atlantyckiego. Pozbawione armaty stanowisko i tak działa na wyobraźnię, zwłaszcza ogromna podstawa artyleryjska z prowadnicami.
W obiekcie m.in. wystawy:
Sala kmdr. por. Zbigniewa Przybyszewskiego
32 dni obrony Helu
Morski Dywizjon Lotniczy w Pucku
Wojsko i medycyna
Historia granatów ręcznych
Morskie tragedie w 1945 roku
i wiele innych.

Wystawy w bogatej i doskonale dobranej oprawie dźwiękowej. W sąsiedztwie stanowiska skansen uzbrojenia z artylerią z czasów II wojny światowej, m.in. słynnym niemieckim działem przeciwlotniczym kal. 88 mm.

 

Muzeum Helu
Placówka działa w stanowisku B-1 Anton, z początku pod nazwą Muzeum Przyrodniczo-Etnograficzne. Wystawa dotyczy lokalnej historii i życia codziennego w helskiej okolicy, do tej tematyki ciekawie odnoszą się wnętrze helskiego domu rybackiego, kuźnia, stolarnia i całe zestawy przedmiotów codziennego użytku.

 

Muzeum Kolei Helskich
W dawnym magazynie amunicyjnym baterii Schleswig-Holstein zobaczyć można ekspozycje opisujące historię i rozwój helskich kolei – zarówno linii szerokotorowej zbudowanej w ciągu 9 miesięcy w 1921 roku, jak też sieci wojskowych kolejek wąskotorowych budowanych przez całe 20-lecie międzywojenne, a następnie rozbudowywanych w czasie okupacji niemieckiej.
Do siedziby Muzeum Kolei Helskich turystów dowozi druga z linii kolejki wąskotorowej Muzeum Obrony Wybrzeża, przy magazynie  wystawa plenerowa z uratowanym przed zezłomowaniem taborem kolejowym,  zarówno wąskotorowym, jak i szerokotorowym.

 

INFORMACJE
Muzeum Obrony Wybrzeża
ul. Helska 16, 84-150 Hel
e-mail: mow@helmuzeum.pl
tel. stacjonarny: 697-888-537
InfoGdansk
InfoGdansk – portal gdański z nawiązaniami do historii i turystycznych atrakcji regionu. To przedłużenie przewodnickiej aktywności gdansktur.pl