Pomniki

Bramy do Wolności

InfoGdansk
Październik 2, 2017
Podziel się
Brama w kształcie wynurzającego się z ziemi statku - nawiązanie do powstania komunistycznej ideologii
Zdjęcie: Brama w kształcie wynurzającego się z ziemi statku - nawiązanie do powstania komunistycznej ideologii

Dwa sporych rozmiarów pomniki zobaczyć można w sąsiedztwie stoczniowej Bramy nr 2, od strony działającego tu kiedyś zakładu. Powstały ramach wystawy „Drogi do Wolności” upamiętniającej dwudziestą rocznicę podpisania porozumień sierpniowych. Po multimedialnej ekspozycji od dawna nie ma śladu, stalowe rzeźby zostały i intrygują co bardziej spostrzegawczych turystów…

Autorem pomników prof. Grzegorz Klaman, który jeszcze w czasach PRL-u rozmyślał o rzeźbach wpisanych w miejską przestrzeń i symbolicznie objaśniających lokalną historię. Z planów wówczas nic nie wyszło, temat częściowo powrócił kilkanaście lat po upadku totalitarnego systemu.

Pierwsza brama kształtem przypomina wyłaniający się z ziemi statek i symbolizuje początek komunistycznej epoki. Z zewnątrz monumentalnie i efektownie, wewnątrz ciasnota, klaustrofobiczność i zachwianie równowagi. Bo taki też był komunistyczny porządek, z pozoru sprawiedliwy i postępowy, w rzeczywistości pełen zachwiań i wewnętrznych sprzeczności. Komunistyczna fasadowość zwiodła wielu intelektualistów Ameryki i Zachodniej Europy, a i u nas przez niektórych jest wspominana z rozrzewnieniem i tęsknotą. Kolorystyką i formą bramy artysta proroczo przepowiedział kształt pobliskiego i zbudowanego kilkanaście lat później Europejskiego Centrum Solidarności. Niestety brama stała się prowizorycznym szaletem i przez to niezamierzonym symbolem podejścia do wywalczonej z trudem wolności.

brama_wolnosci1

Druga brama nawiązuje kształtem do koncepcji Pomnika III Międzynarodówki

Brama druga nawiązuje do Pomnika III Międzynarodówki, który miał powstać w Leningradzie i być manifestem komunistycznej ideologii. Koncepcję pomnika zaproponował Władimir Jewgrafowicz Tatlin – rosyjski malarz i czołowy przedstawiciel tzw. konstruktywizmu. Wysoka na ponad 400 metrów budowla miała też być radziecką odpowiedzią na Wieżę Eiffla, traktowaną w ZSRR jako symbol zgniłego kapitalizmu. Ze względu na koszty i techniczne ograniczenia śmiałego projektu nie zrealizowano. Model wystawiony na dziedzińcu londyńskiej Royal Academy of Arts inspirował artystów z całego świata, stał się też najbardziej znanym symbolem konstruktywistycznej architektury. W pracy prof. Klamana ścięta spirala nawiązuje do zamknięcia rozważań nad społeczną i klasową ideologią.

W powstanie bram zaangażowano też pracowników Biura Projektowego Stoczni Gdańskiej, wykonaniem zajęła się gdańska firma Mostostal. Wspomnianego biura projektowego jak i Mostostalu od dawna już nie ma, w tym też zawiera się pewien ładunek symboliki.

Sąsiedztwo bram w najbliższych latach z pewnością się zmieni, przyszłość pomników ukryta za sporym znakiem zapytania…

InfoGdansk
InfoGdansk – portal gdański z nawiązaniami do historii i turystycznych atrakcji regionu. To przedłużenie przewodnickiej aktywności gdansktur.pl